Phục hồi chức năng sau tai biến mạch máu não: Quy trình chuẩn và những lưu ý quan trọng

Tai biến mạch máu não là nguyên nhân hàng đầu gây tàn phế ở người lớn tuổi. Sau giai đoạn điều trị cấp tính, phục hồi chức năng (PHCN) giữ vai trò quyết định trong việc giúp người bệnh lấy lại khả năng vận động, ngôn ngữ và sinh hoạt hằng ngày. Việc can thiệp đúng lúc và đúng phương pháp sẽ giúp tăng cơ hội hồi phục.

Tại sao PHCN sau tai biến rất quan trọng?

Nếu không tập luyện sớm, bệnh nhân dễ gặp các biến chứng như:

• Cứng khớp, co rút gân

• Loét tỳ đè

• Teo cơ

• Giảm khả năng vận động

• Trầm cảm, mất tự tin
  PHCN giúp phục hồi chức năng bị mất, đồng thời phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Nguyên tắc điều trị PHCN

• Bắt đầu càng sớm càng tốt khi bệnh nhân ổn định

• Tập luyện đều đặn

• Cá thể hóa bài tập theo mức độ liệt

• Phối hợp đa chuyên ngành: PHCN, tâm lý, dinh dưỡng, ngôn ngữ trị liệu

Quy trình phục hồi chức năng tiêu chuẩn

1. Giai đoạn 1: Phục hồi vận động cơ bản

Nhiệm vụ chính gồm:

• Tập lăn trở, ngồi dậy

• Kéo giãn phòng ngừa co rút

• Vận động thụ động và chủ động hỗ trợ
  Đây là nền tảng giúp bệnh nhân chuẩn bị cho các giai đoạn cao hơn.

2. Giai đoạn 2: Tập đứng và tập đi

Kỹ thuật viên sẽ giúp bệnh nhân:

• Tập thăng bằng tĩnh và động

• Tập đứng khung và đi giữa hai thanh song song

• Tập bước ngắn, điều chỉnh dáng đi
  Việc đi lại sớm giúp hạn chế teo cơ và cải thiện tuần hoàn rất tốt.

3. Giai đoạn 3: Tập hoạt động sinh hoạt hằng ngày

Bao gồm:

• Tự ăn uống, mặc quần áo

• Tập vệ sinh cá nhân

• Tăng khả năng phối hợp của tay – mắt

• Tập các động tác tinh (cài nút áo, cầm thìa…)

4. Giai đoạn 4: Phục hồi ngôn ngữ và nhận thức

Đối với bệnh nhân bị nói khó, mất ngôn ngữ hoặc giảm trí nhớ:

• Tập phát âm, luyện câu

• Tập giao tiếp cơ bản

• Bài tập ghi nhớ, chú ý và xử lý thông tin
  Âm ngữ trị liệu đóng vai trò quan trọng trong giai đoạn này.

Các phương pháp hỗ trợ thêm

• Điện xung kích thích cơ liệt

• Dụng cụ chỉnh hình: nẹp, khung tập đi

• Tâm lý trị liệu để giảm lo âu và trầm cảm

• Dinh dưỡng hợp lý để tăng thể lực

Vai trò của gia đình

Gia đình cần đồng hành trong suốt quá trình điều trị:

• Hỗ trợ bệnh nhân tập đúng kỹ thuật

• Động viên tinh thần

• Theo dõi tiến triển và thông báo cho bác sĩ khi cần

Kết luận

PHCN sau tai biến mạch máu não là quá trình dài nhưng vô cùng quan trọng. Với phác đồ bài bản và sự hỗ trợ của gia đình, người bệnh có thể cải thiện rõ rệt khả năng vận động, giao tiếp và chất lượng cuộc sống.